Luật Séc: Những quyền của bị can trong luật hình sự

Trong số đó, có rất nhiều trường hợp do chưa hiểu biết đầy đủ về luật pháp Séc, nên các bạn đã không tận dụng được hết những quyền lợi của mình trước cơ quan chức năng, gây nên nhiều bất lợi khi giải quyết.Mục đích của bài viết ngắn này là tổng hợp những quyền cơ bản của bị can trong vụ việc hình sự, những quyền mà được Hiến pháp Cộng hòa Séc, luật hình sự và những công ước quốc tế bảo đảm.

Nói về việc tố tụng hình sự, kể từ khi bắt đầu vụ án cho đến khi kết thúc, người bị tố tụng được chia ra gọi theo tính chất của tiến trình vụ án là: người bị tình nghi (podezřelý), bị can (obviněný), bị cáo (obžalovaný) và người đã bị kết án (odsouzený). Theo cách phân chia này thì bị can là người mà được cơ quan chức năng trong những vụ việc hình sự thông báo Quyết định về việc truy cứu trách nhiệm hình sự (usnesení o zahájení trestního stíhání). Cơ quan chức năng ở đây thường là Công an Cộng hòa Séc. Việc truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ được bắt đầu khi mà bị can (lúc này vẫn là người bị tình nghi) nhận được quyết định trên.

Trong quá trình này, cho đến khi vụ án được đưa ra xét xử, thì bị can cũng đã có rất nhiều quyền lợi được hưởng. Những quyền lợi đó không phụ thuộc vào giới tính, dân tộc, quốc tịch hay địa vị kinh tế-xã hội của người đó. Chính vì thế, các bạn đừng ngần ngại khi yêu cầu cơ quan chức năng để các bạn sử dụng những quyền này.

Quan trọng nhất và phải được nói đến đầu tiên, đó là quyền được bào chữa của bị can. Với quyền này thì các bạn có thể tự bào chữa cho mình sau khi nhận được Quyết định truy cứu trách nhiệm hình sự, hay cũng có thể thông qua sự giúp đỡ của luật sư bào chữa. Ngoài việc tự chọn cho mình luật sư bào chữa, thì người thân cũng có thể chọn giúp cho các bạn một luật sư bào chữa. Chính vì vậy chúng tôi khuyên các bạn nên có trong tay họ tên, địa chỉ và số điện thoại của luật sư để tiện liên lạc. Cơ quan chức năng cũng có trách nhiệm phải thông báo cho luật sư về mọi vấn đề liên quan đến bị can. Các bạn nên yêu cầu điều tra viên thông báo ngay cho luật sư của các bạn được biết, trong trường hợp các bạn không thể tự thông báo được, đó là việc đầu tiên nên làm trong trường hợp bị bắt.

Một quyền quan trọng tiếp theo mà người Việt thường hay sử dụng, đó là quyền được sử dụng phiên dịch và quyền đưa ra giải thích bằng thứ tiếng của mình. Bị can ở đây có quyền được tuyên bố, rằng không hiểu tiếng Séc và sẽ sử dụng thứ tiếng của mình, ở đây là tiếng Việt.

Không kém phần quan trọng ở đây là quyền từ chối đưa ra lời khai, hay nói theo cách khác là không để cho điều tra viên thuyết phục, hay thậm chí ép buộc đưa ra lời khai, trái với luật pháp quy định.

Ngoài những quyền lợi chính này thì bị can còn có thêm một số quyền lợi khác nữa tương ứng với tiến trình thụ lý vụ án, trong phạm vi của bài viết, chúng tôi chỉ tóm gọn dưới đây những quyền lợi cơ bản, ngắn gọn và cũng là quan trọng nhất đối với bị can.

Mười quyền quan trọng nhất của bị can theo luật hình sự:

- Quyền được hướng dẫn về những quyền lợi cơ bản

- Quyền được bào chữa (luật sư bào chữa có quyền được có mặt trong tất cả những công việc tiến hành trong việc điều tra và đưa ra xét xử vụ án hình sự)

- Quyền được sử dụng tiếng Việt với sự giúp đỡ của phiên dịch

- Quyền từ chối đưa ra lời khai (không ai có thể bác bỏ được quyền này)

- Quyền được tham gia việc tiến hành điều tra vụ án (trong đó có những công việc tiến hành mà chỉ với sự có mặt của luật sư bào chữa đại diện bị can)

- Quyền được giải trình về mọi bằng chứng, lý do buộc tội

- Quyền được đưa ra bằng chứng, lý do bào chữa cho mình

- Quyền đưa ra đề nghị, đơn thư yêu cầu

- Quyền được tìm kiếm bằng chứng, đưa ra bằng chứng hay đề nghị tiến hành thu thập bằng chứng

- Quyền được đưa ra khiếu nại, kháng cáo

Ở những bài viết tiếp theo, chúng tôi sẽ tổng hợp cả những quyền lợi của người bị tình nghi, bị cáo và cả người đã bị kết án. Để biết thêm thông tin các bạn có thể liên hệ với Văn phòng luật Mgr. Martin Charvát của chúng tôi.

Mgr.Ing. Le Duc Duy

Viết riêng cho Vietinfo.eu